Szukaj

Szukaj na stronie



Reklama



Streszczenia

Angielski
Barok
Epoki i charakterystyki
Młoda Polska
Oświecenie
Pozytywizm
Renesans
Romantyzm
Współczesność
XX lecie

lokaty bankowe porównywarka
Ranking lokat. Informacje na temat oprocentowania lokat bankowych.

XLokaty.pl



Czasy baroku

Następujący po renesansie okres kulturowy w dziejach Europy nazwano barokiem . Pochodzenie tej nazwy jest niejasne i sporne . Wiadomo jednak , że początkowo termin ten odnosił się do zjawisk z dziedziny sztuki i architektury i nadawano mu zabarwienie ujemne : w stosunku do pełnego umiaru , harmonii , klasycznej doskonałości stylu renesansu barok miał oznaczać cofnięcie się , "zdziczenie".



Później nazwą tą objęto również literaturę tego okresu , wyodrębniając jej cechy znamienne i uwypuklając nowe wartości artystyczne , jej właściwe .



Trudno ustalić dokładną datę rozgraniczającą obie epoki , przejście bowiem od jednej do drugiej następowało stopniowo i ewolucyjnie , poczynając od końcowych dziesięcioleci wieku XVI aż po początek XVII . Schyłek więc jednej epoki i narodziny drugiej zazębiały się wzajemnie , a procesy przemian dokonywały się w atmosferze kryzysu ideałów renesansowych i niepokojów nurtujących jednostki oraz społeczeństwa .



Wiek XVII przyniósł tryumf kontrreformacji w Europie oraz kres pokojowego współistnienia wyznań . Wzmógł się fanatyzm religijny i odżyła nienawiść wyznaniowa . W Polsce orędownikiem kontrreformacji okazał się Zygmunt III Waza . Tolerancja religijna , którą się Polska dotąd szczyciła , szybko zanikała . Wprowadzono cenzurę wszelkich wydawnictw i wznowiono procesy o bluźnierstwo , a wykonywanie wyroków sądów biskupich od roku 1592 zlecono znów władzom świeckim . Sejm podjął w roku 1658 uchwałę grożącą wygnaniem z kraju za odstępstwo od katolicyzmu , a w roku 1717 zakazał publicznych nabożeństw protestanckich oraz budowania zborów . Wzrósł znacznie wpływ duchowieństwa katolickiego , szczególnie jezuitów . W takiej atmosferze szlachta różnowiercza zaczęła masowo powracać na katolicyzm . W dziedzinie natomiast politycznej czasy owe przyniosły nawrót do rządów oligarchii duchowno-magnackiej . Toteż na kształt polskiej kultury wywierała odtąd przemożny wpływ kontrreformacja .



Najbezwzględniej wystąpiono przeciwko braciom polskim , nie tylko z przyczyn wyznaniowych czy społecznych , ale również ze względu na jawne popieranie przez nich Szwedów podczas "potopu". Niszczono ich zbory , zakazano prowadzenia szkół , zamknięto ich drukarnie , a wreszcie sejm podjął uchwałę o wygnaniu z kraju tych , którzy w ciągu dwóch lat nie powrócą do katolicyzmu . Większość arian opuściła wówczas Polskę i rozproszyła się po Europie .



Drukarnie przeszły pod nadzór duchowieństwa , a więc obowiązywała także cenzura kościelna . Nie drukowano w ogóle dzieł pisarzy "złotego wieku" , gdyż tchnęły rzekomo duchem kacerstwa lub renesansowego "poganizmu". Nawet utwory Kochanowskiego budziły ideową podejrzliwość . Wydawano natomiast przeważnie książki nabożne , kalendarze , z których słynęła Akademia Krakowska , czy łacińskie podręczniki . Drukowane kalendarze już od XVI wieku stały się bestsellerami , a w XVII wieku były jedynymi książkami świeckimi docierającymi do większości czytelników . Spełniały one wówczas funkcję podręcznych encyklopedii dzięki wiadomościom i poradom gospodarskim oraz lekarskim . Zawierały też część rozrywkową , jednak zwykle o nikłej wartości artystycznej . Stąd ironiczne powiedzonko : koncept z kalendarza . Jednocześnie jednak kalendarze umacniały wiarę w astrologiczne przepowiednie , od których roiło się w nich , oraz rozpowszechniały , obok wiadomości prawdziwych , różne niedorzeczności i zabobony .



Na początku wieku XVII władze kościelne ogłosiły również indeks książek zabronionych . Objęte spisem dzieła niszczono i palono , a za ich druk lub rozpowszechnianie groziły kary z wygnaniem włącznie . Wśród duchowieństwa katolickiego szczególnie mocną pozycję zdobyli jezuici . Uzyskali szereg przywilejów , przejęli w swe ręce większość szkół oraz zapewnili sobie wpływ na wszystkie dziedziny życia . Laicyzacja zatem została zahamowana , a w literaturze i sztuce zaczęła przeważać znów tematyka religijna . W szkołach kładziono głównie nacisk na opanowanie łaciny i retorykę oraz prawowierność katolicką . Jeśli w dobie renesansu dowodem polskości był język i świadomość narodowej wspólnoty , to w XVII wieku doszło jeszcze kryterium wyznaniowe : Polak - to katolik . Polskę zaś uznano za przedmurze chrześcijaństwa i tarczę papiestwa , a więc katolicyzmu .



Jednakże jezuici , najgorliwsi szermierze kontrreformacji , ze względu na nieprzejednaną nietolerancyjność i ingerowanie we wszelkie przejawy życia m. Nie cieszyli się zbytnią sympatią . Stąd też od końca XVI wieku szerzyła się w Europie , a także w Polsce , literatura antyjezuicka , wymowne zaś jej przykłady można znaleźć w ówczesnej facecji polskiej .



W okresie kontrreformacji odżyły mistyczne idee średniowiecza , epoki wzorów ascetycznego życia . Przeciwstawiono się więc renesansowej radości życia , "pogańskiemu" podziwowi i umiłowaniu ciała , natomiast domagano się umartwiania , postów , pokory i surowości obyczajów . Spopularyzowane zaś przez renesans elementy kultury antycznej włączono w służbę katolicyzmu . Propagowanym więc wzorem osobowym stał się "rzeczywisty chrześcijanin".



Człowiek jednak ówczesny bywał często - jak mawiano - "rozdwojony", gdyż trzymał się zasady "dwoistego życia": to zażywał uciech doczesnych , to znów kajał się i przestrzegał niemal ascezy , jak do tego przyznawał się Stanisław Herakliusz Lubomirski w jednym z wierszy :

"Żyłem źle , żyłem dobrze ; dałem przykład z siebie .

To sztuka : zażyć świata , a przecież być w niebie ".


Dodaj nową pracę...

Layout: Keithar


© 2005-2014 Streszczenia.org - Redakcja nie odpowiada za treść komentarzy i nadsyłanych prac oraz za ew. błędy w nich zawarte. Osoba która przesyła pracę w celu jej publikacji, gwarantuje że jest autorem pracy i ma do niej wszelkie prawa autorskie.

Streszczenia i opracowania lektur szkolnych, młoda polska, angielski, oświecenie, współczesność, XX lecie biografie, romantyzm, pozytywizm, barok, charakterystyki, testy, sciaga, ściąga




GotLink.pl

Jeśli chciałbyś(aś), aby Twój link znalazł się w tym miejscu, zajrzyj do działu Reklama.